Sla (salade) : zaai-, plant- en oogstkalender

Kies een ras dat past bij het seizoen en je klimaat. Vul een zaaibak of afzonderlijke vakjes met vochtige zaaigrond en gebruik bakken met afvoergaten. Zaai dun en bedek de zaden licht volgens het zakje, in plaats van ze diep te begraven. Houd de zaaigrond licht vochtig, zonder hem te verzadigen.

Zet de zaailingen op een lichte plek en lucht de kas of koude bak om oververhitting te voorkomen: hoge temperaturen kunnen bij sommige rassen de kieming verhinderen. Verspeen samen gezaaide plantjes naar afzonderlijke vakjes zodra ze enkele echte bladeren hebben en hanteerbaar zijn. Laat ze geleidelijk wennen aan buiten voordat je ze uitplant bij omstandigheden die bij het ras passen. Bescherm ze als koud weer wordt voorspeld. Controleer jonge planten op slakkenschade en kies bescherming volgens het waargenomen probleem.

Geef elke zaaironde een etiket met rasnaam en zaaidatum, zodat je kropsla van pluksla kunt onderscheiden. Kies kleine opeenvolgende porties in plaats van één grote bak tegelijk te zaaien: dan zijn minder planten op hetzelfde moment klaar. Draai de bak als alle jonge stengels naar het raam buigen, zodat ze gelijkmatiger licht krijgen.

Kies een ras dat bij het seizoen past en zaai wanneer de grond bewerkbaar is, niet bevroren of doorweekt. Maak een fijn zaaibed zonder onkruid in vruchtbare, goed doorlatende grond. Een zonnige plek past bij koele perioden; bij hitte helpt lichte schaduw tijdens de warmste uren tegen oververhitting en uitdroging.

Zaai dun in ondiepe geultjes van ongeveer 1 cm diep, met circa 30 cm tussen de rijen, volgens het zaadzakje. Geef voorzichtig water en houd het zaaibed vochtig zonder het te verzadigen. Dun de zaailingen geleidelijk uit zodra ze goed groeien, tot de aanbevolen afstand, meestal ongeveer 15–30 cm volgens het type. Dat is de uiteindelijke plantafstand, geen verplichte afstand tussen elk zaadje. Zaai kleine porties met tussenpozen als de omstandigheden het toelaten en controleer jonge planten op slakkenschade.

Markeer de rijen om de zaailingen te herkennen tussen onkruid dat tegelijk kiemt. Uitdunnen betekent dat je overtollige plantjes weghaalt om de andere ruimte te geven; doe dit voorzichtig zodat je hun wortels niet omhoogtrekt. Gezonde jonge blaadjes van de verwijderde planten kun je na grondig wassen in een salade gebruiken.

Plant gezonde jonge slaplanten uit met enkele echte bladeren en een goed doorwortelde kluit. Heb je ze onder beschutting gekweekt, laat ze dan vooraf geleidelijk aan buiten wennen. Kies een ras dat past bij het seizoen en een plek met vruchtbare, goed doorlatende grond. Bij hitte helpen lichte schaduw en planten op een koeler moment van de dag om verwelking te beperken.

Geef de kluiten vóór het planten water en houd ze heel bij het uitnemen. Zet de planten op hun eerdere groeidiepte en laat het hart vrij van aarde. Volg de aanbevolen afstand: ongeveer 30 cm voor grote kropsla en 15 cm voor kleine pluksla, aangepast aan het ras. Druk de grond voorzichtig aan en geef water. Controleer daarna de vochtigheid tijdens het aanslaan. Bescherm zo nodig tegen kou of plagen volgens de weersverwachting en de waargenomen schade.

Het hart is het midden waar nieuwe bladeren verschijnen: vul dit niet met aarde wanneer je het plantgat dichtmaakt. Zakt de grond na het water geven, controleer de positie dan opnieuw. Bewaar het rasetiket bij de planten, zodat je later passend kunt oogsten: een hele krop of telkens enkele losse bladeren.

Oogst volgens het slatype en de ontwikkeling van de plant, niet op een vaste datum. Pluk bij pluksla enkele buitenste bladeren per plant zodra ze groot genoeg zijn om te gebruiken en laat het hart intact. Snijd bij kropsla de krop af wanneer die goed gevormd is, voordat de bloemstengel gaat strekken. Gebruik een schoon mes en trek niet aan naburige planten.

Oogsten in de ochtend helpt de bladeren knapperig te houden. Snijd je de hele plant af en wil je nog eens oogsten, laat dan een kort stengeltje van ongeveer 2–3 cm staan en houd het groeipunt intact. Hergroei hangt af van het type en de omstandigheden en is niet gegarandeerd. Gebruik de sla snel na het plukken en bewaar haar zo nodig koel, zonder uit te gaan van een vaste houdbaarheid van een week. Verwijder beschadigde bladeren en was de goede bladeren voor gebruik.

Let op het midden van de plant: een hart dat zich verlengt en een groeiende stengel wijzen op doorschieten. Laat oogstrijpe sla niet onnodig staan omdat je op een grotere krop wacht. Verdeel bij het plukken van losse bladeren de oogst over meerdere planten, zodat elke rozet genoeg blad overhoudt om verder te groeien.